ساختار و شيوه‌های مجلس گویی و سیر تحول آن با تکیه بر متون برجستة ادبی عرفانی : پایان نامه دکترا زبان و ادبیات فارسی

ساختار و شيوه‌های مجلس گویی و سیر تحول آن با تکیه بر متون برجستة ادبی عرفانی : پایان نامه دکترا زبان و ادبیات فارسی

پایان­ نامه دکتری در رشته زبان و ادبيات فارسي با موضوع بررسي ساختار و شيوه‌های مجلس گویی  و سیر تحول آن با تکیه بر متون برجستة ادبی عرفانی در ۴۲۰ صفحه با فرمت Word نگارش شده است. در ادامه قسمتهایی از این پایان نامه بعنوان نمونه آورده شده است:

 

چکیده ساختار و شيوه‌های مجلس گویی و سیر تحول آن با تکیه بر متون برجستة ادبی عرفانی

هدف پژوهش حاضر، بررسی « ساختار و شيوه‌های مجلس گویی » به عنوان یکی از گونه­ های دیرپای سخنوری در فرهنگ و ادبیات ایران است. مجلس­ گویی به عنوان یکی از شیوه­های آموزش در سنت و فرهنگ شفاهی ما به مثابة آیینه­ای شفاف است که رخدادهای روزگار را در خود جمع و تفسیر نموده و اندیشه‌های‌ صاحبانش را معرفی می‌کند.

نگاهی بر تاریخ ادبیات و تصوف، آشکار می­سازد که بسياري از آثار متصوفه را مشايخي پدید آورده­اند که خود اهل وعظ و منبر بوده­اند و اين شيوه در تدوين و تنظيم برخی از آثار بزرگ حوزة ادب عرفانی نمود يافته است. مسألة اساسی در این زمینه، یافتن شیوه ­ها و ویژگی­های سبکی مجالس از نظر ساختار، زبان و محتوا است. بدین منظور آثاری که با این سبک پدید آمده، از دیدگاه زبان و محتوا تحلیل و بررسی شده است. مجلس­گویی به عنوان یکی از شیوه­ های آموزش در سنت و فرهنگ شفاهی ما به مثابة آیینه­ای شفاف است که رخدادهای روزگار را در خود جمع و تفسیر نموده و اندیشه‌های‌ صاحبانش را معرفی می‌کند.

دستاوردهای این پژوهش نشان می­دهد که بیشتر مجالس از حیث محتوا از شیوه­ها و ویژگی­هایی برخوردارند که می­تواند به عنوان مؤلفة سبکی آن­ها در نظر گرفته شود. پرداختن به موضوعاتی مانند ماهیت سخن و وعظ گفتن و آداب سخنوری، تأویل و تفسیر، نقد اوضاع اجتماعی و بزرگان و مشایخ تصوف، آسیب­شناسی ناهنجاری­های اجتماعی مذهبی (تعصب، تقلید و جنگ و داوری) یا مسائل بحث­برانگیز تصوف مانند سماع، مسائل کلامی، ویژگی­های مهم مجالس از نظر محتوایی هستند. به لحاظ ساختاری و زبانی نیز  موارد زیر را می­توان به عنوان پربسامدترین ویژگی­های مجالس در شمار آورد: نثر خطابی همراه با ندا، امر، نهی و تنبیه، رکن مهم پرسش و کاربرد جمله ­های پرسشی (اعم از ایجابی و بلاغی)، تحمید، دعا و مناجات، کاربرد فراوان تمثیل و تشبیه، حکایت و داستان، استفاده از زبان گفتار و عناصر فرهنگ شفاهی، سادگی و ایجاز در سخن، بهره ­گیری از عناصر موسیقایی کلام، استشهاد به شعر و آیه و حدیث، کاربرد شگرد زبان حال، شیوة گفت و گو و خود اتهامی.

در مجموع باید گفت در نظر داشتن مداوم نقش مخاطب در کلام که محوری­ترین رکن علم بلاغت به شمار می­رود؛ موجب رقم خوردن بسیاری از ویژگی­های محتوایی و لفظی در شیوة «مجلس­ گویی» است.

 

کلید واژگان: مجلس گویی- ادبیات عرفانی- متون نثر-ساختار و شيوه‌های مجلس گویی

 

اهداف تحقیق

یافتن ویژگی­های ساختاری و محتوایی متونی که به شیوة «مجلس­گویی» به نگارش درآمده­اند، مسالة اساسی این پژوهش است. در حقیقت جست و جو در این متون، به منظور بررسی و تحلیل «مجالس ادبی- عرفانی» از حیث سبکی و یا یک نوع یا قالب ادبی خواهد بود که با توجه به نتایج پژوهش، این نظریّه حک و اصلاح خواهد شد. در مجموع اهداف تحقیق شامل این موارد است:

۱-نشان دادن اهمیت و جايگاه سنت مجلس­گويي در فرهنگ و ادبیّات عرفانی.

۲-یافتن شيوه ­ها، شگردها و آداب مجلس­گويان و واعظان در متون ادب عرفانی.

۳-بررسي و تحلیل ویژگی­های لفظی و محتوایی متون ادبی-عرفانی که متأثّر از سبک مجالس پدید آمده است.

 

اهمیت تحقیق

آن دسته از آثار ادبی­ که به شیوة مجالس و با تأثیر از سبک مجلس­گویان به وجود آمده، از جنبه­های گوناگون ادبی، اجتماعی و فرهنگی شایستة بررسی هستند. به کارگيري اين روش از سوي گروه­­هاي ادبی و فرهنگيِ سبک­ساز نظير عرفا و صوفيه و انعکاس ویژگی­های آن در آثار مهم و دست اول اين جریان، اهمیت و ضرورت تحقیق در مجالس را نشان می­دهد. این بررسی ما را در شناخت بيشتر شيوه­های نثر صوفیه، چگونگی بیان و طرح مطالب و بسیاری از نکات مهم فرهنگ شفاهی مردم که در این شیوه بازتاب یافته، ياري مي­دهد. بررسي همه اين موارد علاوه بر نشان دادن نقش مهم اين رسانه موثر و پر نفوذ و تاثیر آن در پیدایش شماری از مهمترین آثار ادبی فرهنگ ما، سير تحول ساختاري، محتوايي آن را در حوزة متون ادبی نيز روشن مي سازد.

 

گفتارهای پایان نامه

گفتارهای این رساله در شش فصل تدوین و تنظیم یافته است. دو فصل نخست به کلیات و مبانی تحقیق اختصاص یافته است. در فصل سوم که بحث اصلی این پژوهش آغاز شده است مروری بر سیر تاریخی، اجتماعی و سیاسی وعظ و خطابه و مجلس­گویی داشته­ایم که از یونان شروع می­شود، به ایران پیش از اسلام می­رسد و در جریان ظهور اسلام، جایگاه آن در تمدن اسلامی به اوج خود می­رسد. فصل بعد به بررسی ویژگی­های ساختاری و لفظی مجالس ادبی-عرفانی می­پردازد و در فصل پنجم ویژگی­های محتوایی و معنایی این مجالس بررسی می­شود. در فصل ششم و پایانی نیز نتایج و پیشنهادهای تحقیق ارائه می­گردد.

 

 

فهرست مطالب و صفحات پایان نامه دکترا بررسي ساختار و شيوه‌های مجلس گویی :

  • فصل اول: مقدمه
  • ۱-۱-کلیات…………………………… ۲
  • ۱-۲-اهداف تحقیق…………………….. ۴
  • ۱-۳-اهمیت تحقیق…………………. ۴
  • ۱-۴-گفتارهای پایان نامه……………….. ۵

 

  • فصل دوم: مبانی نظری تحقیق
  • ۲-۱-تعریف مفاهیم……………………. ۷
  • ۲-۲-پرسش­های تحقیق……………… ۸
  • ۲-۳-پیشینة تحقیق ………………… ۸
  • ۲-۴-روش تحقیق  ………………… ۱۰

 

  • فصل سوّم: تعریف وعظ و خطابه و سیر تاریخی- اجتماعی و ساختار و شيوه‌های مجلس گویی
  • ۳-۱-خطابه و تعریف آن………………………………………………… ۱۴
  • ۳-۲-اجزاء خطابه………………………………………………………… ۱۶
  • ۳-۳-تاريخ خطابه در يونان ………………………………………………….. ۱۶
  • ۳-۳-۱- تفاوت خطابه و مجلس­گویی…………………………………….. ۲۲
  • ۳-۴-سخنوری در ایران پیش از اسلام………………………………….. ۲۳
  • ۳-۵-فن خطابه در عصر جاهلی……………………………………………….. ۳۴
  • ۳-۵-۱- ویژگی­های خطابه در عصر جاهلی………………………………………….. ۳۶
  • ۳-۶-خطابه در صدر اسلام……………………………………………………… ۳۸
  • ۳-۶-۱-خطبای صدر اسلام…………………………………………………….. ۴۴
  • ۳-۶-۱-۱- تفاوت خطبه و خطابه………………………………………………. ۴۴
  • ۳-۶-۱-۲- خطبه ­های پیامبر اکرم (ص)…………………………………… ۴۵
  • ۳-۶-۱-۳- خطبه ­های امام علی (ع)…………………………………………………………. ۵۱
  • ۳-۷-زمينه‌هاي سياسي رواج خطابه در عصر اموي……………………………….. ۵۶
  • ۳-۷-۱-ویژگی­های خطابة اموی…………………………………………… ۵۸
  • ۳-۸-دولت عباسي و ادب آن عصر………………………………….. ۵۸
  • ۳-۸-۱-خطابه در عهد عباسی………………………………………… ۶۰
  • ۳-۹- مراکز و شیوه­های تعلیم در تمدن اسلامی………………………… ۶۱
  • ۳-۹-۱- شیوه ­های تعلیم……………………………………………… ۶۶
  • ۳-۹-۱-۱- املاء و استملاء…………………………………………… ۶۶
  • ۳-۱۰- مجالس سخنوری در قرن سوم و چهارم هجري ……………………….. ۶۹
  • ۳-۱۱- ویژگی­ها و آداب خطبه­ ها و مجالس وعظ ………………………… ۷۶
  • ۳-۱۱-۱-کوتاهی خطبه­……………………………………………… ۷۶
  • ۳-۱۱-۲- حمد، دعا و آیات قرآن……………………………………. ۷۶
  • ۳-۱۱-۳-  سجع در خطابه…………………………………………. ۷۸
  • ۳-۱۱-۴- موضوع خطبه­ ها…………………………………………… ۷۸
  • ۳-۱۱-۵-رسم پرسش و پاسخ…………………………………… ۷۹
  • ۳-۱۱-۶- قُرّا و قرائت قرآن………………………………….. ۸۰
  • ۳-۱۱-۷- قوّالی ………………………………………………… ۸۵
  • ۳-۱۱-۸- حضور معرّف…………………………………. ۸۹
  • ۳-۱۱-۹- ذکر دعا و صلوات در آغاز و انجام مجلس……………………… ۹۰
  • ۳-۱۱-۱۰- برآوردن نیاز سائلان در میانة منبر ………………………. ۹۰
  • ۳-۱۱-۱۱- ترک منبر و واگذاری آن به میهمان …………………………. ۹۲
  • ۳-۱۱-۱۲- رسم تراشیدن موی در مجالس وعظ…………………… ۹۲
  • ۳-۱۱-۱۳- حضور زنان در مجالس………………………………. ۹۳
  • ۳-۱۲- قصّاص در تمدن اسلامی…………………………….. ۹۶
  • ۳-۱۳- مقامه…………………………………….. ۹۹
  • ۳-۱۴-ادبیات تصوف ………………………………………….. ۱۰۱
  • ۳-۱۵- مجالس وعظ صوفیه………………………………. ۱۰۴
  • ۳-۱۶- ملفوظات………………………………………… ۱۱۲
  • ۳-۱۷- آداب و آسیب­شناسی مجالس وعظ………………………. ۱۱۴
  • ۳-۱۷-۱- شناخت قابلیت مخاطب ……………………………. ۱۱۵
  • ۳-۱۷-۲- صفت واعظ……………………………………….. ۱۱۶
  • ۳-۱۷-۳- آسیب­شناسی وعظ………………………………… ۱۱۸
  • ۳-۱۷-۴- آداب وعظ در بیان «ابن جوزی» و «عنصرالمعالی» …………………. ۱۲۱

 

  • فصل چهارم: ویژگی­های محتوایی مجالس
  • ۴-۱- تفسیر ……………………………………………. ۱۲۵
  • ۴-۲-تأویل………………………………………………….. ۱۲۸
  • ۴-۳-دعا ………………………………………………………… ۱۳۴
  • ۴-۳-۱-مناجات…………………………………………….. ۱۳۴
  • ۴-۳-۲-کاربرد آیه­ های قرآن در دعا……………………………………. ۱۳۶
  • ۴-۳-۳-موضوع دعا…………………………………………………….. ۱۳۶
  • ۴-۳-۴-دعا برای  اقشار مردم، پادشاه و بزرگان  …………………………. ۱۳۷
  • ۴-۳-۵-دعا به فارسی و عربی………………………………………. ۱۳۹
  • ۴-۳-۶-دعا با جمله ­های کوتاه و موجز……………………………… ۱۳۹
  • ۴-۳-۷-دعا به عنوان فتح باب کلام……………………………. ۱۴۰
  • ۴-۴- آداب سخنوری …………………………………………….. ۱۴۰
  • ۴- ۴-۱- رعایت اقتضای حال شنونده…………………………………. ۱۴۰
  • ۴-۴-۲-توصیف مخاطب حقیقی ………………………………………….. ۱۴۵
  • ۴-۴-۳-شناخت ظرفیت و توانایی مخاطب ………………………… ۱۴۶
  • ۴-۴-۴- سامان سخن گفتن با لب‏ها نیست……………………………… ۱۵۱
  • ۴-۴-۵-شیوة اقناع مخاطب و طرح استدلال……………………….. ۱۵۳
  • ۴-۵-نقد اجتماعی………………………………………………….. ۱۵۴
  • ۴-۶-نقد صوفيه، مشایخ و علماء ………………………………….. ۱۶۱
  • ۴-۷-نقد قرّايان……………………………………………………. ۱۷۰
  • ۴-۸-نقد سماع……………………………………………………………. ۱۷۳
  • ۴-۹-نقد و نفي فلسفه………………………………….. ۱۷۷
  • ۴-۱۰- از تقلید تا تحقیق………………………………… ۱۸۰
  • ۴-۱۱-اتمام حجت…………………………………………. ۱۸۳
  • ۴-۱۲-طرح مسائل کلامی…………………………………… ۱۸۵
  • ۴-۱۲-۱-رؤیت……………………………………………………. ۱۸۷
  • ۴-۱۲-۲-بحث استطاعت یا  جبر و اختیار…………………….. ۱۹۱
  • ۴-۱۲-۳-کلام الهی…………………………………………….. ۱۹۳
  • ۴-۱۳-تأکید بر تلازم شريعت و طریقت……………………. ۱۹۴
  • ۴-۱۴-پرهیز  از تعصّب و داوری……………………………. ۱۹۶

 

  • فصل پنجم : ویژگی­های لفظی و زبانی مجالس
  • ۵-۱-ندا یا خطاب­……………………………………………… ۲۰۵
  • ۵-۱-۱-ندا با لحن إخوانی و دوستانه……………………………. ۲۰۶
  • ۵-۱-۲-تنبیه……………………………………………….. ۲۱۲
  • ۵-۱-۳-هشدار و تحذیر…………………………………. ۲۱۴
  • ۵-۱-۴-طنز و تهکّم………………………………………. ۲۱۵
  • ۵-۱-۵-ندا با لحن تحقیر و اهانت………………………………….. ۲۱۶
  • ۵-۱-۶-ندا با لحن نقد و توبیخ……………………………………… ۲۱۸
  • ۵-۱-۷-ندا با لحن تعلیمی و رسمی………………………………….. ۲۱۹
  • ۵-۲-پرسش ………………………………………….. ۲۲۱
  • ۵-۲-۱-پرسش ایجابی…………………………………….. ۲۲۲
  • ۵-۲-۱-۱-طرح پرسش­ از سوی گوینده  …………………… ۲۲۲
  • ۵-۲-۱-۲-پرسش از سوی حاضران مجلس…………………………………. ۲۲۳
  • ۵-۲-۱-۳-پرسش مقدّر………………………………………………. ۲۲۴
  • ۵-۲-۲-شیوة پاسخ­گویی……………………………………. ۲۲۵
  • ۵-۲-۳-پرسش بلاغی…………………………………………… ۲۲۷
  • ۵-۲-۴-جمله­ های پرسشی در میان حکایت­ها ………………………….. ۲۳۴
  • ۵-۳-شیوه ­های امر و نهی و تنبی……………………………………….. ۲۳۴
  • ۵-۳-۱-امر ……………………………………………………. ۲۳۴
  • ۵-۳-۲-تنبیه و هشدار……………………………….. ۲۳۷
  • ۵-۳-۳-نهی……………………………………….. ۲۳۸
  • ۵-۴-تحمیدیه…………………………………………………… ۲۳۹
  • ۵-۵-تخلّص در کلام………………………………………………….. ۲۴۲
  • ۵-۶- شگرد زبان حال……………………………………………… ۲۴۶
  • ۵-۶-۱-از زبان پروردگار خطاب به بنده ………………………… ۲۴۹
  • ۵-۶-۲-زبان حال اشخاص ……………………………………… ۲۵۲
  • ۵-۶-۳-از زبان حیوانات و اشیاء…………………………………… ۲۵۴
  • ۵-۷-تمثيل و تشبیه………………………………………… ۲۵۶
  • ۵-۷-۱-تمثیل­ معقول به محسوس………………………………… ۲۶۱
  • ۵-۷-۲-تمثیل محسوس به محسوس…………………………….. ۲۶۳
  • ۵-۷-۳-داستان تمثیلی…………………………………………. ۲۶۴
  • ۵-۷-۴-تمثیل­های کوتاه و موجز…………………………………. ۲۶۷
  • ۵-۷-۵-تمثیل­های مفصل و مشروح…………………………. ۲۷۰
  • ۵-۷-۶-شروع کلام با تمثیل…………………………………. ۲۷۲
  • ۵-۷-۷-تمثیل­های شعری…………………………………………….. ۲۷۲
  • ۵-۷-۸-کاربرد عناصر  زندگی اجتماعی و طبیعت در تمثیل­ها………………………… ۲۷۳
  • ۵-۷-۹-ضرب­المثل……………………………………….. ۲۸۹
  • ۵-۸-آغاز سخن با قرآن و حدیث نبوی ………………………….. ۲۹۳
  • ۵-۹-گفت و گو……………………………………………………. ۲۹۵
  • ۵-۹-۱-گفت و گو  در نقل حکايت‌ها ……………………………… ۲۹۵
  • ۵-۱۰-حکایت­ها و  قصه ­ها …………………………………………….. ۲۹۸
  • ۵-۱۰-۱-قصص قرآنی و برگرفته از تفاسیر………………………… ۲۹۹
  • ۵-۱۰-۲- حکایات عرفا و بزرگان ……………………………………. ۳۰۱
  • ۵-۱۰-۳-قصه­ های عامیانة حِکمی……………………………… ۳۰۳
  • ۵-۱۰-۴-قصه ­های تاریخی و نیمه تاریخی………………………… ۳۰۶
  • ۵-۱۰-۵-حکایت­های عصری…………………………………… ۳۰۷
  • ۵-۱۰-۶-حکایت‏های کوتاه ……………………… ۳۰۸
  • ۵-۱۰-۷-بیان هدف و نتیجة قصه………………………………. ۳۱۱
  • ۵-۱۰-۸-شیوۀ نقل قصه …………………………………………. ۳۱۲
  • ۵-۱۰-۹-شرح و تفصیل در بیان قصه………………………. ۳۱۳
  • ۵-۱۰-۱۰-بيان شاعرانه در نقل حكايات…………………. ۳۱۶
  • ۵-۱۱-شیوة کاربرد آیات و روایات………………………………… ۳۱۷
  • ۵-۱۲-ترجمه…………………………………………….. ۳۲۳
  • ۵-۱۲-۱- ترجمة نوع اول………………………………….. ۳۲۴
  • ۵-۱۲-۲- ترجمة نوع دوم…………………………………….. ۳۲۴
  • ۵-۱۲-۳- همراهی تفسیر و ترجمه…………………………………. ۳۲۵
  • ۵-۱۲-۴-گزینش­های به جا و دقیق در ترجمه…………………………….. ۳۲۶
  • ۵-۱۲-۵-موسیقی کلام در ترجمه………………………………….. ۳۲۷
  • ۵-۱۳-ایجاز و گزیده­گویی………………………………………….. ۳۲۸
  • ۵-۱۴-جمله ­های کوتاه ………………………………………… ۳۳۱
  • ۵-۱۵-موسیقی سخن در مجالس…………………………… ۳۳۵
  • ۵-۱۵-۱-سجع………………………………………………. ۳۳۵
  • ۵-۱۵-۲-جناس ………………………………………. ۳۴۱
  • ۵-۱۵-۳-تكرار بلاغی………………………………… ۳۴۲
  • ۵-۱۵-۴-استفاده از شعر………………………………… ۳۴۳
  • ۵-۱۶-خود اتّهامي ……………………………………………… ۳۴۹
  • ۵-۱۷-ويژگي‌هاي زبان گفتار ……………………………………. ۳۵۲
  • ۵-۱۸-طبقه­بندی عددی …………………………………………. ۳۶۰

 

  • فصل ششم: دستاوردها و پیشنهادها
  • ۶-۱- دستاوردها ………………………………………………… ۳۶۸
  • ۶-۲- پیشنهادها…………………………………………………. ۳۸۵

 

  • فهرست منابع و مأخذ……………………………. ۳۸۷

 

 

 

 

 

 

مسترداک | آموزش زبان انگلیسی | اپلیکیشن | بانک اطلاعات | برنامه نویسی و طراحی وب سایت | قالب و افزونه | پایان نامه دکترا | تاریخ | تربیت بدنی | جغرافیا | حسابداری | حقوق | رشته های پزشکی | پزشکی | روانشناسی | زبان و ادبیات فارسی | علوم تربیتی | فقه و مبانی حقوق اسلامی | کشاورزی | کلام تطبیقی | مدیریت | پایان نامه کارشناسی | پایان نامه کارشناسی ارشد | تربیت بدنی | علوم انسانی | اقتصاد | تاریخ | باستان شناسی | جغرافیا | حقوق | رشته حسابداری | روانشناسی | زبان و ادبیات عربی | زبان و ادبیات فارسی | علوم اجتماعی | علوم تربیتی | علوم سیاسی | فقه و حقوق اسلامی | کتابداری و اطلاع رسانی | مدیریت | علوم پایه | زمین شناسی | زیست شناسی | شیمی | فنی و مهندسی | برق | صنایع غذایی | عمران | کامپیوتر و فناوری اطلاعات | کشاورزی | هنر و معماری | معماری | پروژه آموزشی | تحقیق و جزوات آموزشی | ترجمه مقالات ISI | طرح توجیهی | کتاب | گزارش کارآموزی | نرم افزار |

 

مراحل خرید فایل دانلودی
اگر محصول را می پسندید لطفا آنرا به اشتراک بگذارید.

دیدگاهی بنویسید

0