منظومه های سیاسی طنز در انقلاب مشروطه :پایان نامه ارشد رشته علوم سیاسی

علوم سیاسی را میتوان از جمله رشته های بسیار حساس و تعیین کننده برای رشد و شکوفایی هر جامعه ای برشمرد ، واضح است که این سیاست که سرنوشت یک جامعه رو رقم میزند و هرچه قدر بتوان رجال سیاس زبده و کارآمدی در طول تحصیل تربیت و معرفی کرد آن جامعه به شکل بهتری رهنمود خواهد شد. مسترداک در ادامه به معرفی پایان نامه های آماده کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی میپردازد .این  پایان نامه با عنوان “ منظومه های سیاسی طنز در انقلاب مشروطه ” با فرمت WOrd (قابل ویرایش) در ۱۴۴ صفحه تقدیم کاربران میگردد.

 

چکیده منظومه های سیاسی طنز در انقلاب مشروطه:

عصر مشروطه به عنوان اوّلین گام و خیز جامعه­ی ایرانی بر اساس اندیشه­های نوین جریان روشنفکری یکی از برجسته‌ترین ادوار طنز در ایران از ابتدای پیدایش تا کنون به حساب می‌آید بنابراین شناخت دقیق ادبیّات طنز این دوره­ی و تحلیل گفتمان حاکم بر آن ضرورت تام دارد و این امر از آنجا ناشی می‌شود که حوزه­های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانِ کنونی ما همچنان دستخوش اهداف و تلاش­های جریان روشنفکری است و تحلیل دقیق اوضاع کنونی ما و حرکت به سوی آینده، جز با شناخت عناصر ماهوی و گفتمانی عصر مشروطه امکان­پذیر نخواهد­بود. بنابراین می‌توان گفت که بررسی اشعار و طنز این دوره می‌تواند راهگشایی برای شناختی دقیق از ابتدای تحولات یک قرن اخیر در ایران باشد.

بررسی و تحلیل گفتمان سوژه­ها و مفاهیم اساسی طنز در شعر مشروطه، به دلیل اهمیّت تأثیر­گذاری این سرودها بر تاریخ سیاسی و اجتماعی کشور است. هدف از این پژوهش، بررسی و تحلیل اصلی­ترین مفاهیم و سوژه­هایی است که در شعر طنز مشروطه وجود دارد و همچنین تأثیر آن بر فضای سیاسی اجتماعی ایران. در این پژوهش از روش تحلیل گفتمان استفاده شده ­است و از بررسی مفاهیم حاکم بر گفتمان شعر مشروطه این نتیجه گرفته می‌شود که میان گفتمان‌های استبدادی و آزادی، مساوات و فاصله­ی طبقاتی، زن متجدّد و زن سنّتی، میهن­پرستی و نفوذ استعمار، عقل­گرایی و خرافه، تغییری اساسی دیده می­شود و همین اختلاف نظرها، موجب پویایی و حرکت طنز در عصر مشروطه ­می­گردد. در نهایت مشخّص می­گردد که مفاهیمی چون تجدّد، عقل­گرایی، میهن­پرستی، مساوات، مشروطيّت، قانون­گرايي و … از جمله مهم­ترین مضامینی است که شاعران طنز­پرداز عصر مشروطه، در شعر خود بدان پرداخته­اند.

ضرورت انجام تحقيق

عصر مشروطه به عنوان اوّلین گام و خیز جامعه­ی ایرانی به حساب می­آید که بر اساس اندیشه­های نوین جریان روشنفکری است. واژه­ی روشنفکري (Enlightenment) اساساً به معناي روشن شدگي و بيداري است. خاستگاه اصلي روشنفکري را مي­توان در قرون ۱۷ تا ۱۹ میلادی در اروپا دانست. زماني که جنبش اصلاح‌گري ديني توسط لوتر و کالوين آغاز شد و شخصيت­هايي همچون فرانسيس بيکن، دکارت و کانت به عرصه­ی فلسفه­ی غرب آمدند و تحوّلات عميقي در فلسفه­ی يونان باستان و قرون وسطي ايجاد کردند. (خسروپناه، ۱۳۸۹، ص ۲۵۳)

جنبش مشروطه در ایران نیز اگر چه علل و عوامل درونی بسیاری داشت، امّا به نوعی واکنشی به عقب‌ماندگی­های ایرانیان نسبت به تمدّن غرب بود.

بررسی اشعار و ادبیّات طنز دوره­ی مشروطه­، می­تواند راهگشایی برای شناختی دقیق از ابتدای تحوّلات یک قرن اخیر در ایران باشد. جنبش مشروطه از ابتدا با چالش­های مفهومی متعدّدی روبه­رو بود و در نهایت نیز اسیر دوگانگی­ها و شکست شد، امّا این جنبش اجتماعی – سیاسی حرکت تازه­ای به جامعه­ای ایرانی بخشید که در نهایت ثمره­ی آن در انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نمود پیدا کرد.

شناخت ادبیّات طنز دوره­ی مشروطه و تحلیل گفتمان حاکم بر آن، از آنجا ضرورت می­یابد که حوزه­های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانِ کنونی ما همچنان دستخوش اهداف و تلاش­های جریان روشنفکری است و تحلیل دقیق اوضاع کنونی ما و حرکت به سوی آینده، جز با شناخت عناصر ماهوی و گفتمانی عصر مشروطه امکان­پذیر نخواهد­بود.

دوره­ی مشروطه یکی از برجسته­ترین ادوار طنز ایران از ابتدای پیدایش تا کنون به حساب می­آید و شناخت دقیق آن ضرورت تام دارد. حسن جوادی نویسنده­ی کتاب تاریخ طنز در ادبیّات فارسی در این­باره معتقد است: «عصر مشروطه، عصر شکوفایی طنزنویسی بود. قرن­ها اختناق و زورگویی سینه­ها را پر از گفتنی­ها کرده ­بود و برای اوّلین بار امکان گفتن پیدا شده­ بود. اکثر نویسندگان نسبت به مردم احساس تعهّد شدید می­کردند و نمی­خواستند جز به خاطر مبارزه برای آزادی و یک زندگی بهتر، نویسندگی کنند. موضوع اشعار این دوره، یک­باره و به نحو بی­سابقه­ای اجتماعی و سیاسی می­شود. اگر فی­المثل در سرتاسر دیوان قاآنی دو یا سه شعر اجتماعی پیدا کنیم، صدی هشتاد و یا بیشترِ اشعار دوره­ی مشروطه، مربوط به وضع مردم و سیاست روز است». (حسن جوادی، ۱۳۸۴، ص ۱۱۴)

یحیی آرین­پور نیز در خصوص اهمیّت اشعار مشروطه ­می­نویسد: «در اهمیّت بزرگ تاریخی و سیاسی این اشعار تردید نیست و از حیث مضمون نیز چون از زندگی روز، دردها و گرفتاری­های اجتماعی سرچشمه گرفته­اند، از بسیاری از اشعار سفارشی اصیل­تر و حقیقی­ترند. این گفته­ها و سروده­ها – تکرار می­کنم- اگر چه از حیث ادبی ارزش زیادی ندارند، ولی نمی­توان انکار کرد که در زندگی سیاسی و اجتماعی ایران و در بیداری مردم خواب­آلود و غفلت­زده­ی کشور که تا آن روزگار به حیات سیاسی خو نگرفته ­بودند، نقش بسیار مهم و مؤثّری داشته­اند و از نظر تاریخ­نویس مأخذ و وسیله­ی تحقیق بسیار گرانبهایی هستند». (آرین­پور، ۱۳۸۷، ص ۳۵)

از این روست که ­می­توان گفت، بررسی و تحلیل سوژه­ها و مفاهیم اساسی طنز در شعر مشروطه که به نوعی سرآمد ادبیّات این عصر به حساب می­آید، از ضرورت­های سیاسی، فرهنگی و ادبی برخوردار است.

فرضيه­ها و خطوط راهنمای بحث

این پایان­نامه یک تحقیق اکتشافی است و احتیاجی به فرضیه ندارد، بلکه نیازمند خطوط راهنمای بحث است که­ می­تواند در موارد ذیل خلاصه شود:

  1. گفتمان حاکم در این دوره، گفتمان تجدّدگراست که شاخص­های آن گرایش به آزادی دموکراسی و غرب­گرایی است.
  2. ادبیّات و علی­الخصوص شعر طنز، نمادی از اوضاع سیاسی و اجتماعی جامعه و همچنین تبلور اندیشه­ها و پیش­فرض­های شعرای این عصر در خصوص مفاهیمی همچون آزادی، توسعه، قانون، تجدّد و… است.

 

هدف­ها

الف. تمییز مفاهیم و سوژه­هایی مانند استبداد، آزادی، میهن- ملّت، مساوات، دستور و قانون، زن و حقوق زن، تجدّد و مشروطیّت در شعر طنز مشروطه.

ب. تحلیل گفتمان کلّی حاکم بر فضای شعر مشروطه و تأثیر آن بر فضای سیاسی – اجتماعی ایران

 

سؤال­های تحقیق

سؤال اصلی

گفتمان حاکم بر سوژه­ها و مفاهیم اساسی طنز در شعر مشروطه چیست؟

 

 سؤال­های فرعی

برای نیل به مقصود و منظور راقم این نوشتار، پاسخگویی به سؤالات فرعی دیگری نیز ضروری است که عبارت‌اند از:

  1. فضای اجتماعی و فکری حاکم بر ایران عصر مشروطه چه تأثیری بر طنز داشته­است؟
  2. چه ارتباطی میان ادبیّات طنز و تحوّلات سیاسی و اجتماعی عصر مشروطه وجود دارد؟
  3. مفاهیم سیاسی تأثیرگذار بر شعر مشروطه چیست؟

فهرست مطالب

مقدّمه……………….. ۱

  1. فصل اوّل: کلّیات و روش­شناسی

۱-۱٫ بخش اوّل: کلّیات.۳

۱-۱-۱٫  طرح مسأله……………………………… ۳

۱-۱-۲٫  سؤال­های تحقیق…………………………….. . ۴

۱-۱- ۲-۱٫ سؤال اصلی……………………………………………………… …….. ۴

۱ -۱-۲-۲٫ سؤال­­های فرعی……………………………………………………… ………………. ۴

۱-۱-۳٫ ضرورت انجام تحقيق………………………………………… …………………… ۵

۱-۱-۴٫ پیشینه­ی انجام تحقیق…………………………………………………………. ………………………. ۶

۱-۱-۵٫ فرضيه­ها و خطوط راهنمای بحث………………………………………. .. ۸

۱-۱-۶٫ هدف­ها …………………………………… ……. ۸

۱-۲٫ بخش دوم: روش انجام تحقيق و قلمرو آن……………………………….. ….. ۹

۱-۲-۱٫ مقدّمه……………………………………… …… ۹

۱-۲-۲٫ روش تحليل گفتمان……………………………….. …. ۱۰

۱-۲-۳٫ نقد و ارزيابي روش تحليل گفتمان………………………………………. ……… ۱۲

۱-۳٫ بخش سوم: ساماندهی تحقیق…………………………………….. .. ۱۳

  1. فصل دوم: تحلیل فضای فکری اجتماعی حاکم بر عصر مشروطه

۲-۱٫ بخش اوّل: ایران در آستانه­ی تغییر…………………………………… …. ۱۴

۲-۱-۱٫ خودباختگی در برابر غرب…………………………………….. ۱۵

۲-۱-۲٫ آغاز تحوّلات اجتماعی در ایران…………………………………… .. ۲۱

۲-۱-۳٫ پیدایش مدارس جدید در ایران………………………………….. ….. ۲۱

۲-۱-۴٫ رواج انتشار روزنامه­ها و جراید………………………………………. ………………… ۲۲

۲-۱-۵٫ تأسیس دارالفنون و سفرنامه­­های فرنگ…………………………………………….. ……………… ۲۸

۲-۲٫ بخش دوم: مشروطه و روشنفکری………………………………… …………………………………… ۲۸

۲-۲-۱٫ مفهوم روشنفکری……………………………………………….. ………………. ۲۹

۲-۲-۲٫ خاستگاه مفهوم روشنفکری……………………………………….. ……………… ۳۰

۲-۲-۳٫ روشنفکری در مشروطه…………………………………. ……… ۳۲

 

  1. فصل سوم: شعر طنز و معروف­ترین شاعران طنزپرداز عصر مشروطه

۳-۱٫ بخش یکم: شعر طنز ……………………………………… …… ۳۸

۳-۱-۱٫ کلّیات…………………………………………………….. ۳۸

۳-۱-۲٫تعریف طنز………………………………………. ………………….. ۳۹

۳-۱-۳٫ نگاهی به جایگاه طنز در ادبیّات پیش از مشروطیّت……………………………………. ۴۰

۳-۲٫ بخش دوم: معروف­ترین شاعران طنز­پرداز عصر مشروطه…………………………………… ۴۴

۳-۲-۱٫ ایرج­میرزا………………………. ۴۵

۳-۲-۲٫ سیّد اشرف­الدّین قزوینی( نسیم شمال)…………………………… ۴۸

۳-۲-۳٫ میرزاده­ عشقی…………………………… ۵۱

۳-۲-۴٫ عارف قزوینی…………………………………… ۵۳

۳-۲-۵٫ میرزا علی اکبرخان دهخدا…………………………………… ۵۵

۳-۲-۶٫ ادیب­الممالک فراهانی ………………………………………………………. ۵۷

۳-۲-۷٫ ابوالقاسم لاهوتی……………………………………………………….. ۶۰

۳-۲-۸٫ ملک­الشّعرای بهار……………………………………. ۶۲

۳-۲-۹٫ فرّخی یزدی………………………………………………………… ۶۵

 

  1. فصل چهارم:تحلیل گفتمان مفاهیم اساسی طنز در شعر مشروطه

۴-۱٫ بخش اوّل: تحلیل گفتمان و شاخص­ها………………………………………………………………………………… ۶۹

۴-۱-۱٫ شاخص­های تحلیل گفتمان……………………………………………………………………………………….. ۷۰

۴-۱-۱-۱٫ واژگان (منفي – مثبت)……………………………………………………………………………………. ۷۰

۴-۱-۱-۲٫  قطب‌بندي ( غيرسازي)………………………………………………………………………………….. ۷۰

۴-۱-۱-۳٫  پيش­فرض‌ها…………………………………………………………………………………………………….. ۷۱

۴-۱-۱-۴٫ دلالت‌هاي ضمني شعر (تلقين و تداعي)……………………………………………………….. ۷۱

۴-۲٫ بخش دوم: تحلیل گفتمان مسائل اساسی طنز در شعر معروف­ترین شاعران مشروطه…… ۷۱

۴-۲-۱٫ ایرج­میرزا……………………………………………………………….. ۷۱

۴-۲-۲٫ سیّد اشرف­الدّین حسینی…………………………………………. ۷۴

۴-۲-۳٫ میرزاده­ عشقی……………………………………………………… ۸۱

۴-۲-۴٫ عارف قزوینی……………………………………………………….. ۸۶

۴-۲-۵٫ میرزا علی اکبرخان دهخدا……………………………………………… ۸۹

 

۴-۲-۶٫ ادیب­الممالک فراهانی………………………………… ۹۲

۴-۲-۷٫ ابوالقاسم لاهوتی………………………………………………………. ۹۶

۴-۲-۸٫ ملک­الشّعرای بهار………………………………………………… ۹۹

۴-۲-۹٫ فرّخی یزدی…………………………… ۱۰۵

۴-۲-۱۰٫ جدولِ برآيند گفتمان کلان حاکم بر شعر طنز در عصر مشروطه…………………….. ۱۰۹

 

  1. فصل پنجم: جمع­بندي و نتیجه­گیری

۵-۱٫ مشروطيت و قانون­گرايي………………………………………… ۱۱۰

۵-۲٫ آزادي و استبدادستيزي………………………………………………. ۱۱۲

۵-۳٫ مساوات و نقد فاصله­ی طبقاتی……………………………………………… ۱۱۳

۵-۴٫ زن متجدّد و زن سنّتی………………………………………………. ۱۱۵

۵-۵٫ میهن پرستی و مقابله با نفوذ استعمار…………………………………………………. ۱۱۶

۵-۶٫ تأکید بر تجدّد، عقل­گرایی و خرافه­زدایی…………………………………………. ۱۱۷

۵-۷٫ نتیجه­گیری…………………………………………………………….. ۱۱۹

فهرست منابع………………………………………………. ۱۲۱

 

راهنمای خرید و دانلود فایل

برای پرداخت، از کلیه کارتهای عضو شتاب میتوانید استفاده نمائید.

بعد از پرداخت آنلاین لینک دانلود فعال و نمایش داده میشود ، همچنین یک نسخه از فایل همان لحظه به ایمیل شما ارسال میگردد.

در صورت بروز  هر مشکلی،میتوانید از طریق تماس با ما  پیغام بگذارید و یا در تلگرام با ما در تماس باشید، تا شکایت شما مورد بررسی قرار گیرد.

برای دانلود فابل روی دکمه خرید و دانلود  کلیک نمایید.

 

مراحل خرید فایل دانلودی
اگر محصول را می پسندید لطفا آنرا به اشتراک بگذارید.

دیدگاهی بنویسید

0