نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران : پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تاریخ

نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران : پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تاریخ

دانشجویان گرامی رشته تاریخ مقطع کارشناسی ارشد سلام. تیم پرتلاش مسترداک این بار برای شما پایان نامه ای با موضوع ” نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران ” به ارمغان آورده است. امیدوراریم برای شما مفید بوده و به شما در مسیر رشد و پیشرفت علمی کمک نماید. تیم مسترداک برای شما دانشجویان عزیز مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ آرزوی توفیق روزافزون دارد.

 

چکیده نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران

آغاز شيعه ­گري را اگرچه مي­توان از بعداز رحلت رسول الله دانست، اما از بعداز اين تاريخ حوادثي بوجود آمد که روند وتوسعه شيعه­ گري را کند و يا تسريع نمود.به نظر مي‌رسد،عواملي مانند حکومتهاي متمايل به مذهب تشيع  ويا مخالف احقاق حق ائمه بر اين روند بي تاثير نبوده است.ازقرن چهارم هجري به عنوان قرني که حکومت شيعه گستر آل بويه در ايران و عراق  حکومت خود را بسط داد،ياد مي‌گردد.اين مطلب از اين حيث با اهميت است که در نشر وگسترش تشيع در ايران بسيار تاثير داشته است.دوعامل اعتقاد به غيبت امام زمان وروي کار آمدن دولت شيعه آل بويه در ايران و عراق دست به دست هم داد تا وضعيتي به وجود آيد تا گسترش تشيع در ايران روند سريع و بهتري داشته باشد.

يکي از مهمترين اين عوامل حضور خاندان ها و حکام عالم پرور شيعه بود که باعث رشد و ترويج اعتقادات  مذهبي شيعه در سطح جامعه گرديد اين امر به نوبه خود به افزايش روند تعداد عالمان شيعه کمک نمود.

از مشهورترين و فعالترين اين خاندانها مي‌توان به خاندان آل بابويه اشاره نمود.خانداني که اولين شخصيت عالم وعالم پرورآنان علي بن بابويه پدر شيخ صدوق وآخرين آنها شيخ منتجب الدين رازي است.شيخ صدوق به عنوان شهير ترين شخصيت اين خاندان نقش فعالتري را نسبت به ديگر اعضاي خاندان خود در تعيين جهت فکري تشيع را داشت. نوشتن کتب مختلف شيعه از جمله کتاب من لا يحضره الفقيه از کتب اربعه شيعه همچنين برگزاري جلسات درس و همچنين شرکت در مناظرات و مباحثات علمي‌و فقهي که از طرف رکن الدوله پادشاه آل بويه ترتيب داده مي‌شد، همه وهمه از اقدامات ارزنده شيخ صدوق است که در راستاي گسترش تشيع در ايران انجام ميداد.

بارزترين وجهه علمي‌شيخ صدوق که وي را ازديگر عالمان هم عصرش متمايز مي‌کند استناد به آيات قرآن و روايات است که اين خصوصيت فقهي، را در ديگر عالمان معاصر وي  همانند عالمان خاندان نوبختي نمي‌توان يافت. در اين رساله هم به معرفي بيشتر اعضاي دانشمند اين خاندان و هم به اين جنبه از ويژگيي علمي‌شخصيت فکري شيخ صدوق پرداخته شده واينکه عقايد کلامي وي توانسته درگسترش تشيع در ايران نقش داشته باشد.

کليد واژگان : آل بابَوَيه،  شيخ صدوق،خاندانهاي شيعي،شيعيان قم،شيعه در قرن چهارم.

 

مقدمه نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران

يکي از عمده ترين مسائلي که محققان تاريخ اسلام  به آن مي‌پردازند توجه به تفاوتهاي مذهبي در ايران بعد ازاسلام مي‌باشد.رواج وانديشه ي  مذهبي تشيع،يکي از مهم ترين نمود وتجلي اين  تفاوتهاي مذهبي است.اين مساله به نوبه خود ناشي از عوامل مختلفي مي‌تواند باشد.يکي از اين عوامل تلاش وجهدي است که عالمان مختلف از خاندانهاي گوناگون شيعي در اين را ه انجام مي‌دادند. نوشتن کتب مختلف شيعي وجانبداري از اهل بيت،وجود خاندانهاي شيعي نظير آل نوبخت وآل ترکه در اين سرزمين همواره مورد توجه محققين بوده است.

يکي  از معروفترين  خاندانهاي شيعي درايران، خاندان آل بابويه است که درقم، مهد گسترش تشيع مستقر بودند.اين خاندان بزرگ که بيشتر از ديگر خاندانهاي ايراني علماي نامور پرورش داده است و يکي از بزرگترين دانشمندان شيعي بنام شيخ صدوق  نيز ازاين خاندان برخاست، در درجه بالايي از اهميت برخورداراست.  حضور شيخ صدوق بعنوان رهبر علمي‌مذهبي شيعيان در ري وهمچنين پدرش علي بن بابويه قمي‌از علماي مشهور شيعي، اهميت اين خاندان را در متمايل کردن ايران به سمت تشيع بيشتر و بهتر جلوه گر مي‌سازد.اين تحقيق برآن است تا به نقش وخدماتي که علماي اين خاندان براي رشد و گسترش  تشيع در قم،مرکز ايران بعنوان يکي از مهم ترين پايگاه هاي نشر وتوسعه تشيع انجام دادند بپردازد.

درارتباط با خاندانهاي بزرگ شيعه در ايران تا کنون تحقيقات مفصلي  صورت گرفته است،که در اين ميان خاندان آل بابويه نيز به عنوان يکي از بزرگترين آنها بي نصيب نمانده است.اما بيشترين  اين آثار،درواقع تاکيد  اصلي  خود را بر شيخ صدوق،بعنوان شخصيتي  شناخته شده  درميان اين خاندان قرار داده اند. درمورد پيشينه تحقيق از جمله کتابهايي که که در ارتباط با شخصيت شيخ صدوق نوشته شده است، مي‌توان به کتاب” فقيه  ري”، نوشته حسن موسوي خراساني مي‌توان اشاره نمود،که درقسمت معرفي منابع تحقيقاتي  به آن اشاره شده است. درواقع  تاکيد اصلي نگارنده در جهت نماياندن وظيفه شيخ صدوق بعنوان رهبر شيعي ري بوده است، نه تمام اعضاي خاندان بابويه. همچنين مقالات متعددي در اين زمينه به رشته تحرير درآمده است، که ازجمله آنها مي‌توان به” شرح حال سه تن از معارف بزرگ شيعه: شيخ صدوق، کليني وطبرسي” تاليف حبيب الله  مظلومي‌ اشاره نمود که هدف آن فقط شناسايي و معرفي شيخ صدوق و دوتن ديگر از علماي شيعي مي‌باشد.از مزاياي اين مقاله آن است  که شخصيت و آثار شيخ صدوق نسبتاً خوب  به خواننده معرفي شده است،اما نويسنده به شخصيت علمي‌پدر وديگر اعضاي خاندان شيخ صدوق توجهي ننموده است.

اما درارتباط با کليه اعضاي اين خاندان کتاب فهرست آل بابويه و علماءالبحرين تاليف سليمان ماخوذي  منتشر شده است. اين کتب اگرچه ازدسته معدود کتابهايي هستندکه به معرفي نسبي تک تک اشخاص علمي‌خاندان آل بابويه پرداخته است،اما صرف نظر ازعربي بودن کتاب وترجمه نشدن آن،اين نقص را هم دارد که ازاشاره کردن به وظيفه ونقش اين علما درارتباط باگسترش وپيشبرد تشيع درايران غافل مانده ودربسياري موارد فقط وفقط ازاين علما نام برده،بدون اينکه حتي نامي‌ازآثارشان برده باشد.

” دائره المعارف  تشيع “، “دانشنامه جهان اسلام” و”دائره المعارف بزرگ اسلامي”،نيز هرکدام تقريباً جسته گريخته به معرفي خاندان آل بابويه،وتوضيح درمورد تعدادي چند از علماي اين خاندان پرداخته است،اما همانطور که مي‌دانيم اين ازويژگيها و خصوصيات دائره المعارفهاست که به تجزيه و تحليل مسائل نمي‌پردازدو صرفا ََشمه اي کلي ازاطلاعات را دراختيار خوانندگان قرار مي‌دهد.

در اين ميان جاي بررسي نقش کلي اين خاندان به خصوص نقش شيخ صدوق در پيشرفت تشيع در ايران،خالي به نظر مي‌رسد.اگرچه همانطور که گفته شد در ارتباط با شخصيت و آثارواقدامات شيخ صدوق نکات خوب وارزنده اي ارائه شده است، اما نبايد از تلاش واقدامات ساير اعضاي اين خانواده که در مرکز ايران انجام داده اند و تا حد زيادي از آن غفلت شده است بي توجه گذر کرد.دراين پژوهش تلاش گرديده است که تاحد مقدور اين نقص برطرف گردد.

لازم است ابتداهداف وسپس  فرضياتي وسوالاتي که در اين راستا دغدغه اين تحقيق بوده است   مطرح گردد:  

 

اهدافي که اين تحقيق دنبال مي‌کند عبارتند از:

۱- تبيين حوادث مرتبط با مسائل مربوط به شيعيان در قرن چهارم

  1. معرفي برجسته ترين افراد خاندان بابويه.
  2. بررسي روابط ميان افراد اين خاندان با برخي از افراد صاحب نام معاصر.

۴٫تبيين  نقش شيخ صدوق درمباحث کلامي‌دوره آل بويه هجري.

به پرسش هاي زير نيز سعي شده پاسخ داده شود :

عوامل فرهنگي تا چه ميزان بر گسترش تشيع در ايران تاثير گذار بوده است؟

در خاندان بابويه به جز شيخ صدوق و پدرش چه کساني شخصيت هاي علمي‌وفرهنگي داشته  اند؟

اقدامات کلامي‌شيخ صدوق تا چه ميزان درگسترش تشيع درايران نقش داشته است؟

را بطه ي شيخ صدوق با ديگر علما ودانشمندان هم عصر خود چگونه بوده است؟

فرضياتي که درجهت اثبات آنها تلاش گرديد عبارتند از:

خاندان بابويه يکي از ارکان مهم در گسترش تشيع در ايران تلقي مي‌گردد.

در ميان اعضاي اين خاندان، فقط شيخ صدوق داراي بالاترين مرتبه ي علمي‌است

فهرست نقش خاندان بابويه در گسترش تشيع در ايران

فصل اول : جو عمومي درقرن چهارم

  • ۱- ۱ اوضاع سياسي، اجتماعي، فرهنگي جهان اسلام درقرن چهارم (مقارن حيات شيخ صدوق). ۱
  • ۱-۲ تشكيل دولت شيعه آل بويه .. ۱
  • ۱-۳  تأثيرحكومت آل بويه برجامعه ي ايران و اسلام ۵
  • ۱-۴ عصرغيبت  امام (ع). ۸
  • ۱-۵ موقعيت اجتماعي شيعه ۱۱
  • ۱-۶ نهضت فرهنگي شيعه  ۱۳
  • ۱-۷ وضع عالمان شيعه  دردوران آل بويه ۱۴
  • ۱-۸ شهرهاي شيعه نشين  ۱۵
  • ۱-۹ مكتب قم و مكتب بغداد ۱۹
  • ۱-۱۰ دولت فاطمي درمغرب و مصر۲۰
  • ۱-۱۱فعاليتهاي ديگر فرق مذهبي درقرن چهارم ۲۱
  • ۱-۱۱-۱حنابله  ۲۱
  • ۱-۱۱-۲ معتزله  ۲۴
  • فصل دوم : معرفي خاندان بابويه
  • ۲-۱ خاندان بابويه  ۲۷
  • ۲-۲ علي ابن بابويه قمي (صدوق اول). ۲۸
  • ۲-۳ حسين بن علي ابن بابويه قمي ۳۸
  • ۲-۴ شيخ منتخب الدين  ۴۳
  • ۲-۵ تعدادي از مشهورترين خاندان بابويه . ۴۹
  • فصل سوم : مناظرات شيخ صدوق
  • ۳-۱ شيخ صدوق  و مناظرات با ركن الدوله  ۵۲
  • ۳-۲ معرفي محمد ابن بابويه قمي(شيخ صدوق )۵۳
  • ۳-۳ استادان و سفرهاي شيخ صدوق.۵۴
  • ۳-۴ سخنان بزرگان درمورد شيخ صدوق.. ۵۷
  • ۳-۵ آثارشيخ صدوق ۵۹
  • ۳-۶ شاگردان شيخ صدوق ۶۲
  • ۳-۷ اعتقاد به امام زمان از ديدگاه شيخ صدوق۶۴
  • ۳-۸ معرفي ركن الدوله۷۰
  • ۳-۹ حضور شيخ صدوق در ري و مناظرات با ركن الدوله ديلمي     ۷۰
  • ۳-۹-۱ دعوت به ري ۷۰
  • ۳-۱۰ مناظرت  شيخ صدوق درحضورركن الدوله ۷۱
  • ۳-۱۰- ۱ مناظره اول۷۱
  • ۳-۱۰-۲ مناظره دوم . ۷۸
  • ۳-۱۱ مكاتبات ركن الدوله با شيخ صدوق. ۷۹
  • ۳-۱۲ بررسي مناظرات .. ۸۰
  • ۳-۱۲-۱ تعداد سوالها و طراح آنها ۸۰
  • ۳-۱۲-۲ محتواي سوالهاي مطرح شده .۸۰
  • ۳-۱۲-۳ تأييدها و تشويقهاي ركن الدوله .۸۱
  • ۳-۱۲-۴- هدف از مناظرات ۸۲
  • نتيجه . ۸۴
  • منابع و مأخذ

 

مسترداک | آموزش زبان انگلیسی | اپلیکیشن | بانک اطلاعات | برنامه نویسی و طراحی وب سایت | قالب و افزونه | پایان نامه دکترا | تاریخ | تربیت بدنی | جغرافیا | حسابداری | حقوق | رشته های پزشکی | پزشکی | روانشناسی | زبان و ادبیات فارسی | علوم تربیتی | فقه و مبانی حقوق اسلامی | کشاورزی | کلام تطبیقی | مدیریت | پایان نامه کارشناسی | پایان نامه کارشناسی ارشد | تربیت بدنی | علوم انسانی | اقتصاد | تاریخ | باستان شناسی | جغرافیا | حقوق | رشته حسابداری | روانشناسی | زبان و ادبیات عربی | زبان و ادبیات فارسی | علوم اجتماعی | علوم تربیتی | علوم سیاسی | فقه و حقوق اسلامی | کتابداری و اطلاع رسانی | مدیریت | علوم پایه | زمین شناسی | زیست شناسی | شیمی | فنی و مهندسی | برق | صنایع غذایی | عمران | کامپیوتر و فناوری اطلاعات | کشاورزی | هنر و معماری | معماری | پروژه آموزشی | تحقیق و جزوات آموزشی | ترجمه مقالات ISI | طرح توجیهی | کتاب | گزارش کارآموزی | نرم افزار |

 

مراحل خرید فایل دانلودی
اگر محصول را می پسندید لطفا آنرا به اشتراک بگذارید.

دیدگاهی بنویسید

0