نقش مجتمع های نظامی صنعتی در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا در دوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش :پایان نامه ارشد رشته علوم سیاسی

نقش مجتمع های نظامی صنعتی در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا در دوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش :پایان نامه ارشد رشته علوم سیاسی

علوم سیاسی را میتوان از جمله رشته های بسیار حساس و تعیین کننده برای رشد و شکوفایی هر جامعه ای برشمرد ، واضح است که این سیاست که سرنوشت یک جامعه رو رقم میزند و هرچه قدر بتوان رجال سیاس زبده و کارآمدی در طول تحصیل تربیت و معرفی کرد آن جامعه به شکل بهتری رهنمود خواهد شد. مسترداک در ادامه به معرفی پایان نامه های آماده کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی میپردازد .این  پایان نامه با عنوان “ نقش مجتمع های نظامی صنعتی در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا در دوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش ” با فرمت WOrd (قابل ویرایش) در ۱۴۴ صفحه تقدیم کاربران میگردد.

 

چکیده نقش مجتمع های نظامی صنعتی در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا در دوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش:

دولت ایالات متحده امریکا به عنوان بزرگترین بازیگر سیستم بین الملل، دارای بیشترین تاثیر بر سیاست بین الملل است و سیاست خارجی و دفاعی این کشور بیشترین تاثیرات را در ثبات یا تغییر سیستم بین­الملل دارد . سیاست دفاعی این کشور که یکی از مهمترین ابزارهای کنش آن در جهان است، از این ابزار سیاست خارجی­اش به کرات در طول تاریخ استقلال خود استفاده کرده است. مجتمع های نظامی- صنعتی که از سه گروه سیاستمداران دولتی و دفاعی، برخی اعضای کنگره و صنایع دفاعی تشکیل شده، توانسته است از این سیاستهای دفاعی به نحو چشمگیری منتفع شود. مجتمع های نظامی- صنعتی به کمک قدرت و نفوذی که در نتیجه سیاستهای نظامی­گری ایالات متحده بدست آورده است­­، توانسته است به عنوان یک بلوک گروه منافع قوی در رقابت با گروههای منافع دیگر در زمینه سیاستهای دفاعی و امنیتی نفوذ زیادی را در اعمال نفوذ بر طراحی سیاست دفاعی ایالات متحده اعمال کند. این بلوک گروه منافع همپیوند با نومحافظه­کاران، با اتفاق افتادن حادثه یازده سپتامبر، بهانه کافی برای افزایش سیاستهای تهاجمی و هژمونی­گرای ایالات متحده را بدست آورد و توانست نقش بیشتری را در تصمیم سازی سیاست دفاعی ایالات متحده ایفا کند و باعث به شدت تهاجمی شدن سیاستهای دفاعی دولت بوش پسر شود. به دلیل محیط تکثرگرای نظام سیاسی ایالات متحده امریکا و اعمال نفوذ انواع گروههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی متنوع بر تصمیم سازی دولتمردان آن، به نظر می رسد الگوی تصمیم سازی تکثرگرا ابزار مناسبی را برای تحلیل نفوذ مجتمع های نظامی- صنعتی بر تصمیم سازی دفاعی ایالات متحده امریکا در دوره ریاست جمهوری بوش پسر در اختیار ما قرار دهد. با توجه به این مهم در این رساله ضمن تلاش برای اثبات فرضیه پژوهش مبنی بر تبدیل شدن سیاست دفاعی ایالات متحده از دکترین تدافعی و بازدارنده به دکترین تهاجمی جنگ پیشگیرانه بعد از سال ۲۰۰۰ میلادی توسط مجتمع های نظامی- صنعتی ، به دنبال پاسخ مناسب در مورد نقش مجتمع های نظامی- صنعتی در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده در دوره ریاست جمهوری بوش هستیم.

 

پیشینه تحقیق:

مباحث مربوط به اقتصاد سیاسی نظامی­گری  قدرتهای بزرگ بخصوص جمهوری آلمان فدرال، شوروی و ایالات متحده امریکا دیر زمانی است که در محافل دانشگاهی در جریان است و این تحقیقات توانسته است زوایای پنهانی از دلایل سیاستهای نظامی این کشورها را روشن سازد ولی این مطالعات هنوز نتوانسته است بسیاری از پیچیدگی­های این سیاستها و روابط پیچیده بین سیاستمداران ، نظامیان وگروههای صنعتی تسلیحاتی را در کشورهای سرمایه­داری بزرگ، بویژه ایالات متحده را کشف کند.شرحی از مطالعاتی را که در این زمینه صورت گرفته و به نحوی مرتبط به موضوع بحث ما است را در زیر بیان کرده­ایم.

علیرضا ازغندی در پژوهشی با عنوان ” مجتمعهای نظامی- صنعتی”پس از تعریف این اصطلاح، به بررسی وجود و نقش این پدیده در امریکا ، شوروی و آلمان می­پردازد و می­گوید که در جنگ دوم جهانی رابطه بسیار نزدیکی بین نظامیان و صنایع تسلیحاتی ایجاد شده که توسط رهبران سیاسی قابل کنترل نبود.بعد از جنگ هم نظامیان تسلط خود را بر فرایند تصمیم­گیری سیاست خارجی و امنیتی امریکا حفظ کردند و هر روزه این اتحاد  درآمد شهروندان بیشتری را وابسه به امور نظامی می کند.  نویسنده در این کتاب به بررسی کلی وضعیت نظامی­گری پیش آمده در سیاست و جامعه ایالات متحده و دو کشور دیگر می­پردازد و مخصوصا در مورد امریکا به مسائل کلان و بوجود آمده با دیدی کلان توجه دارد و  به مصادیق عینی ، دلایل و چگونگی بوجود آمدن این وضعیت نمی پردازد(ازغندی،۱۳۶۴).

اسماعیل حسین زاده، استاد دانشگاه دریک ایالت آیوا امریکا در پژوهشی باعنوان”اقتصاد سیاسی
نظامی­گری امریکا”به بررسی نفوذ گروه نظامی- صنعتی بر سیاست خارجی ایالات متحده و کشاندن  امریکا به جنگ، بخصوص در دوره جرج بوش پسر پرداخته است. او در این کتاب این ایده را مطرح می سازد که امپریالیسم انگلی ارتش­سالارانه بطور فزاینده­ای تبدیل به هدف قائم به ذاتی شده که دیگر ارتش­سالاری و فعالیت مجتمع های نظامی- صنعتی در راستای منافع ملی امریکا نیست بلکه این ارتش سالاری در سیاست خارجی و فعالیت این گروهها برای منافع خود است، حتی اگر در جهت منافع ملی امریکا نباشد( حسین زاده،۱۳۸۹).

نویسنده، این مجتمع ها را نیروی بزرگ و هژمون سیاست ایالات متحده می داند و چنین می اندیشد که این مجتمع ها سیاست ایالات متحده را بدون هیچ مانعی در جهت منافع خود هدایت می کند. ولی در جامعه تکثرگرای امریکا گروههای منافع و نیروهای متعددی وجود دارند که قدرت کافی برای جلوگیری از یکه تازی های این گروه و هر گروه دیگر را دارند و چنانکه شاهدیم گروه نومحافظه کاران سالها قبل از ریاست جمهوری بوش پسر برنامه های خود را تهیه کرده بودند و در اتحاد پیچیده با صاحبان صنایع نظامی سعی در کشاندن سیاست ایالات متحده به سمت نظامی گری دلخواه خود داشتند ولی تا سالهای ریاست جمهوری بوش و دقیقتر تا لحظه حادثه یازده سپتامبر، به دلیل مقاومت و عدم قبول سیاستهایشان بوسیله نیروهای فعال عرصه عمومی امریکا توان اجرای سیاستهای خود را نداشتند.

جی پاول دان و الیزابت اسکانز در پژوهشی با عنوان”مجتمع نظامی- صنعتی” به بررسی سرچشمه و پایه های تئوریکی این مفهوم و تشریح مفاهیم اساسی آن در جنگ سرد و توسعه­های ساختاری، تاثیرات و تحولات اساسی آن بعد از جنگ سرد می پردازند. آنها استدلال می کنند که تغییرات اساسی در طبیعت و اندازه مجتمع های نظامی- صنعتی بوجود آمده ولی درجه بالایی از تداوم در این مجتمع ها وجود دارد و نگرانی آیزنهاوردر مورد این مجتمعها بی­ربط به ساختاربندی دوباره این مجتمعها بعد از جنگ سرد نیست. ولی این نویسندگان به موضوع نمی پردازند که نقش این مجتمع ها در پیشبرد این ادامه و تغییر خود چگونه است و چگونه خود باعث بازتولید قدرتش می شود. نویسندگان این مقاله بیشتر به مسائل فنی و سیاسی رشد مجتمع ها می پردازند و کمتر به موضوعات سیاسی و اقتصاد سیاسی این موضوع پرداخته اند(Dunne&Skone,2009).

سرهنگ جیمز ار رالف در پژوهشی با عنوان “بررسی قابلیتهای صنعت پایه دفاعی ایالات متحده امریکا برای پشتیبانی وزارت دفاع در شرایط در حال تغییر جنگ” به بررسی صنعت پایه دفاعی ایالات متحده امریکا برای پشتیبانی نیازهای امنیت ملی این کشور در قرن ۲۱ می­پردازد و توصیه­هایی را برای فراهم کردن زمینه برای شرکتهای انعطاف پذیر و سازوار برای حمایت از صنعت پایه دفاعی امریکا پیشنهاد می­کند.  وی
می­گوید در جهانی که در حال تغییر است و اندازه و طبیعت عملیات نظامی در حال تغییر است، وزارت دفاع به توسعه طرق متفاوت برای شکل دادن به صنعت پایه دفاعی امریکا نیاز دارد. وزارت دفاع باید شرایط رقابتی را برای شتاب دادن به تحول صنعت پایه دفاعی برای فراهم کردن تواناییهای نوآورانه و قدرتمندانه­تر برای امریکا در جنگ درحال دگرگونی ایجاد کند­. این مقاله نیز به مسائل فنی و اقتصادی می پردازد و از این زاویه به مـوضوع نگـاه می کـند و سعـی در پرداختـن به زوایای مهـمتر این پدیده که مـوضـوعات سـیاسـی،

اجتماعی و نظامی آن است نمی پردازد(Ralph,2004).

جاستین­بالداسیر­و­اریک­بریور­از­اعضای­موسسه­پژوهش­سیاست­هسته ای­در­پژوهشی­با­عنوان”
ریشه­های سیاسی، عقلی و استراتژیک سیاست هسته ای حال حاضر ایالات متحده امریکا : پروژه قرن جدید امریکایی”  به بررسی سیاست دفاعی ایالات متحده و تغییرات ایجاد شده در آن در دوره جرج بوش
می پردازد. آنها استدلال می­کنند که کابینه بوش تغییرات مهمی را که در سیاست دفاعی امریکا با تمرکز بر تروریسم بعد از یازده سپتامبر ایجاد کرده از پروژه­ای به نام قرن جدید امریکایی ( که با عنوان بازسازی دفاعی امریکا منتشر شده ) برگرفته شده است. آنها ادعا می­کنند که این سیاست دنیا را از پروژه خلع سلاح و غیرنظامی سازی که در دهه قبل پیش برده می شد بسیار دور می­کند. آنها میگویند که پروژه بازسازی دفاعی امریکا تاثیرات یک بخش غیرانتفاعی را به دولت و شکل دادن شبکه ای از ایده ها و افراد به سیاست عمومی را نشان می دهد(Baldassare & Brewere,2004). این پژوهش از زاویه خوبی به سیاست دفاعی ایالات متحده می پردازد که گروه نومحافظه کاران با رسیدن به قدرت در دوره بوش از گزارشها و اسناد جاه  طلبانه خود در طول دوره ریاست جمهوری بوش استفاده کردندکه باعث افزایش نظامی گری و رشد نقش مجتمعهای نظامی صنعتی در جامعه و اقتصاد امریکا شدند. ولی بحثی از رابطه پیچیده مجتمع ها با نومحافظه کاران در دوره بوش و تداخل اعضای آن با مجتمع ها ، پیش نمی کشد.

این کتابها و مقالات هرکدام از زوایای مختلف به بحث در مورد مجتمع های نظامی- صنعتی پرداخته اند و تاثیر این مجتمع ها را بر  جامعه ایالات متحده و سیاستگذاری این کشور را بررسی کرده اند؛ ولی مسئله ای که وجود دارد روابط پیچیده این مجتمع ها  با بخشهای مختلف جامعه امریکا، اعم از ارتش، دولت، نهادهای پژوهشی و تحقیقاتی، روزنامه ها، کنگره، دانشگاهها، نیروی کار و بخشهای دیگر جامعه امریکاست که با رابطه اندام واری که با این بخشها دارد، این نهادها با پروسه پیوسته به هم و متداخلی به هم  وابسته شده اند.

در این پژوهش ما سعی داریم به این موضوع بپردازیم که بین این گروهها که در طی زمان و در راستای همکاری هایی که با هم انجام داده اند، چه نوع رابطه ای بین آنها بوجود آمده که اتخاذ رویه های تهاجمی در سیاست خارجی و به طور خاص در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده به سود گروههایی مثل کارخانجات تولید سلاحها و سیاستمداران طرفدار یکجانبه گرایی سیاست خارجی امریکا است. از طرفی بخشهای دیگری مثل اعضای کنگره، نهادهای پژوهشی و دانشگاهی چگونه و به چه دلیل با مجتمع های نظامی- صنعتی همکاری می کنند؛ و چگونه و به چه علت نیروی کار عظیمی در سراسر امریکا به بخش صنعتی مجتمع ها وابسته شده اند.

 

ضرورتها و اهداف:

هدف اصلی مدنظر در این پژوهش تبیین و تحلیل یک فرایند سیاسی- نظامی در قالب روش تحلیلی توصیفی است . هدف اصلی ما بررسی میزان و چگونگی تاثیرگذاری مجتمع ها نظامی به عنوان یک گروه ذی نفوذ در سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده در دوره ریاست جمهوری جرج واکر بوش است. در کنار هدف اصلی، تحلیل میزان نفوذ  و گسترش این مجتمع ها در جامعه امریکا، پراکندگی آن در ایالتهای مختلف و میزان نفوذ  آن در دولت و کنگره ، اهداف فرعی ما را تشکیل می دهد که تحلیل هدفهای فرعی ما را به سمت هدف اصلی رهنمون می کند.

سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا به دلیل ساختار تکثرگرای این کشور  به نظر می رسد همچون حوزه های دیگر سیاسی این کشور تحت تاثیر علایق و منافع گروهی گروههای ذی نفوذ است و یکی از گروههای صاحب نفوذ و دارای منافع در سیاست دفاعی ایالات متحده مجتمع های نظامی- صنعتی است. با بررسی نفوذ این مجتمع ها در ساختار جامعه امریکا، نهادهای سیاسی و بخصوص دولت و کنگره، قادر خواهیم بود تا به درک درستی از تاثیر منافع اقتصادی و سیاسی این گروه بر ساختار سیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا برسیم.

 

اهمیت موضوع:

سـیاست خـارجی و دفـاعی ایالات متحده امریکا برای محققان سیاسی و نظامی دنیا به دلیل شرایط خاص

ابرقدرتی این کشور و تاثیر بسیار زیاد این سیاستها بر سیاست جهانی یکی از موضوعات مطالعاتی بین­المللی محسوب می شود. بعد از جنگ دوم جهانی که ایالات متحده امریکا به عنوان قدرتمندترین وکشور دنیا از نظر نظامی و اقتصادی مطرح شد، به طبع سیاست دفاعی قدرتمندترین کشور دنیا از نظر نظامی برای همه کشورهای دنیا و نیز سیاستمداران این کشور اهمیت خاصی پیدا کرد. مطالعات و تحلیلهای بسیار زیادی که در داخل و خارج این کشور در مورد سیاست دفاعی اش انجام شده است نشان از اهمیت موضوع برای مجامع علمی و سیاسی است.

سیاست دفاعی ایالات متحده امریکا که بعد از جنگ دوم جهانی رویه ای تهاجمی داشته و به طور متناوب وارد جنگهای بزرگ متعدد ( جنگهای کره، ویتنام ، خلیج فارس… ) و درگیری های کوچک بی شمار در سراسر دنیا شده است؛ به نظر می رسد قسمت کمی از این رویه مربوط به وضعیت خاص ابرقدرتی و هژمونی امریکا است. ولی بخش دیگر و چه بسا مهمتر آن مربوط به مولفه های داخلی تاثیرگذار به سیاست دفاعی این کشور است. در ایالات متحده امریکا به دلیل ساختار دموکراتیک و تکثرگرای آن، گروههای ذی نفوذ ، احزاب و سایر گروههای اجتماعی قادر به تاثیر گذاری بر سیاستهای کلان امریکا هستند. سیاست دفاعی این کشور نیز به همین دلیل یکی از حوزه های تاثیرگذاری این گروههاست.

گروههای ذی نفع در سیاست دفاعی ایالات متحده را از یک نظر می توان به دو بلوک تقسیم کرد. یک بلوک گروههای ذی نفع طرفدار سیاست دفاعی و نظامی ملایم و چندجانبه گرایانه امریکا برای ایجاد ثبات در سیاست بین الملل بمنظور فراهم کردن شرایط پیشرفت فرایند جهانی شدن و وابستگی متقابل هستند؛ تا این گروهها بیشتر در زمره شرکتهای فراملی اند، بتوانند در این شرایط فعالیت اقتصادی خود را در سراسر جهان بدون ترس از ناامنی سرمایه و حرکت پیوسته آن انجام دهند.

بلوک دیگر گروههای ذی نفوذ، گروههای طرفدار یکجانبه گرایی و هژمونی گرایی ایالات متحده­اند که این گروهها به دلیل داشتن صنایع خاص غیر رقابتی و انحصاری مثل صنایع جنگ افزار سازی، سود چندانی از روابط بین الملل چند جانبه با روابط متقابل نمی برند. بلکه برعکس این گروهها خواهان شرایط بی ثبات، بحرانی و حتی جنگی هستند تا از قبل این شرایط از کسب و کار جنگیشان به سود دست یابند. در میان این گروههای ذی نفوذ، مجتمع های نظامی- صنعتی یکی از گروههای تاثیر گذار بر سیاستهای دفاعی ایالات متحده امریکا است که نفوذ زیادی را در فرایند تهیه و اجرای سیاست دفاعی این کشور اعمال می کند و با توجه به تاثیر سیاستهای دفاعی این کشور بر سیاست جهانی، باید ریشه و فرایند تهیه و اجرای این سیاستها و نیز گروههای تاثیرگذار بر این سیاستها به دقت بررسی وتحلیل شود تا آگاهی منطقی و مطلوبی در مورد اهداف و استراتژی های سیاست دفاعی ایالات متحده بدست آید.

 

 سوال اصلی

نقـش مجتـمع های نـظامی- صـنعتی در سیـاستگذاری دفاعی ایالات مـتحده امریکا در دوره جورج واکر

بوش(بوش پسر) چیست؟

فرضیه تحقیق

مجتمع های نظامی- صنعتی باعث تحول سیاست دفاعی ایالات متحده امریکا از دکترین دفاعی دوره ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۰ به سمت دکترین تهاجمی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ شده است.

 

فهرست  مطالب:

فصل اول: کلیات

۱ -۱ – شرح وبیان مسئله ………………..۲

۱-۲ – پیشینه تحقیق ………………….۳

۱-۳ – سوال اصلی ………………………………………….۵

۱ -۴ – فرضیه تحقیق ………………………….۶

۱-۵ – روش تحقیق …………………………………………۶

۱-۶ – تعریف عملیاتی متغیرهای فرضیه تحقیق …………………………………………….۶

۱-۷ -روش آزمون فرضیه اصلی ……………………………………………….۶

۱-۸ – دامنه زمانی مکانی……………………….۷

۱-۹ – ضرورتها و اهداف …………………………۷

۱-۱۰ – اهمیت موضوع …………………..۷

۱-۱۱ – سازماندهی مطالب …………………..۸

فصل دوم: مدلهای تصمیم گیری در سیاست خارجی

۲-۱ – مقدمه ……………………۱۱

۲-۲ – تصمیم گیری، معنا و مفهوم…………………………۱۲

۲-۳ – تصمیم گیری در سیاستگذاری دفاعی- امنیتی ………………………..۱۳

۲-۴ – الگوی بازیگر عقلانی ………………..۱۸

۲-۵ – الگوی فرایند سازمانی ……………….۲۳

۲-۶ – الگوی سیاستهای حکومتی…………………..۲۶

۲-۷ – الگوی تصمیم گیری تکثرگرا………………۲۸

فصل سوم: استراتژی دفاعی ایالات متحده امریکا

۳-۱ – مقدمه ……………….۴۳

۳-۲ – استراتژی دفاعی ایالات متحده ……۴۴

۳ -۳ – استـراتژی دفاعـی ایالات متـحده از جنـگ جـهانی دوم تا پایان جنــگ سـرد: بازدارندگـی سد نفوذ……۴۸

۳-۴- استـراتژی دفــاعی ایالات متــحده از پایان جنــگ سرد تا سال ۲۰۰۰ مـیلادی: سردرگمی برنامه ریزی …….۵۱

۳-۵ – اسـتراتژی دفـاعی ایالات متـحده در دوره جـرج واکر بوش (سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ میلادی جنگ پیشگیرانه و پیش دستانه..۵۶

فصل چهارم: نقش مجتمع های نظامی- صنعتی درسیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا دردوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش(بوش پسر)

۴-۱ – مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………….۶۶

۴-۲ – تعریف و مفهوم مجتمع های نظامی- صنعتی……………………………………………………………………………..۶۶

۴-۳ -تاریخچه ظهور و قدرت گیری مجتمع های نظامی- صنعتی……………………………………………………….۷۰

۴-۴ – تداخل اعضای مجتمع های نظامی- صنعتی و سیستم دولتی ایالات متحده امریکا…………………۷۹

۴-۵ – نومحافظه کاران و کابینه بوش……………………………………………………………………………………………………..۸۹

۴-۶ – تحول در سیاست خارجی ایالات متحده امریکا بعد از حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۹۹

۴-۷ – افزایش سریع هزینه های نظامی ایالات متحده در سالهای۲۰۰۰ تا   ۲۰۰۸٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۱۰۴

فصل پنجم: نتیجه گیری

۵- نتیجه گیری……………………………۱۱۵

منابع……………………۱۲۷

  

 

 

فهرست اشکال

 

شکل۲- ۱ ……………………۳۴

شکل۴-۱٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۷۸

شکل۴-۲٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۱۰۵

شکل۴-۳٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۱۰۶

شکل۴-۴٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۱۰۸

شکل۴-۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫۱۱۰

 

 

 

 

 

مسترداک | آموزش زبان انگلیسی | اپلیکیشن | بانک اطلاعات | برنامه نویسی و طراحی وب سایت | قالب و افزونه | پایان نامه دکترا | تاریخ | تربیت بدنی | جغرافیا | حسابداری | حقوق | رشته های پزشکی | پزشکی | روانشناسی | زبان و ادبیات فارسی | علوم تربیتی | فقه و مبانی حقوق اسلامی | کشاورزی | کلام تطبیقی | مدیریت | پایان نامه کارشناسی | پایان نامه کارشناسی ارشد | تربیت بدنی | علوم انسانی | اقتصاد | تاریخ | باستان شناسی | جغرافیا | حقوق | رشته حسابداری | روانشناسی | زبان و ادبیات عربی | زبان و ادبیات فارسی | علوم اجتماعی | علوم تربیتی | علوم سیاسی | فقه و حقوق اسلامی | کتابداری و اطلاع رسانی | مدیریت | علوم پایه | زمین شناسی | زیست شناسی | شیمی | فنی و مهندسی | برق | صنایع غذایی | عمران | کامپیوتر و فناوری اطلاعات | کشاورزی | هنر و معماری | معماری | پروژه آموزشی | تحقیق و جزوات آموزشی | ترجمه مقالات ISI | طرح توجیهی | کتاب | گزارش کارآموزی | نرم افزار |

 

مراحل خرید فایل دانلودی
اگر محصول را می پسندید لطفا آنرا به اشتراک بگذارید.

دیدگاهی بنویسید

0